Uğur Kepekçi
Bir çocuk dünyaya geldiğinde ailesine sevinç, umut ve sorumluluk getirir. Beslenmesi, giyimi, eğitimi, sağlığı ve güvenliği için yıllar boyunca emek harcanır. Çocuğun ihtiyaçları büyüdükçe ailenin sorumlulukları da artar. Ancak her ailenin bu ihtiyaçları karşılayabilecek ekonomik imkânlara sahip olduğunu söylemek mümkün değildir.
Bu nedenle çocukların geleceğini yalnızca ailelerin gelir durumuna bırakmadan değerlendirmek gerekir.
Çocuk maaşı neden gündeme geliyor?
Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli’nde yer alan çocuk maaşı önerisi, çocukların yetiştirilmesi sürecinde ailelerin ekonomik yönden desteklenmesini amaçlar. Haydar Baş, 2005 yılında yaptığı açıklamalarda her çocuk için düzenli maaş verilmesini ve bu desteğin çocukların belirli bir yaşa ulaşmasına kadar sürmesini öngören bir proje ortaya koymuştur.
Bu önerinin temelinde, çocukların yalnızca anne ve babalarının değil, toplumun da geleceği olduğu düşüncesi vardır. Çocukların sağlıklı yetişmesi, eğitim imkânlarına erişmesi ve temel ihtiyaçlarının karşılanması, gelecekteki toplumsal yapıyı da etkiler.
Aile bütçesinin yükü
Çocuk sahibi olmak yalnızca doğum anındaki masraflardan ibaret değildir. Beslenme, giyim, okul ihtiyaçları, ulaşım, sağlık ve eğitim harcamaları yıllar boyunca devam eder. Geliri sınırlı ailelerde bu giderler, diğer temel ihtiyaçların karşılanmasını zorlaştırabilir. Düzenli çocuk desteği, uygun biçimde tasarlandığında ailelerin bütçesini planlamasına yardımcı olabilir.
Milli Ekonomi Modeli’nde çözümün kaynağı
Milli Ekonomi Modeli’nin yaklaşımı, sosyal destekleri yalnızca bütçeden yapılacak bir harcama olarak değerlendirmekle sınırlı değildir. Prof. Dr. Haydar Baş, devletin para politikası ve millî kaynaklar üzerindeki gücünü, toplumun refahını artıracak biçimde kullanması gerektiğini savunur. Senyoraj geliri, yani devletin para basma yetkisinden doğan gelirin kamu yararına değerlendirilmesi, modelin kaynak anlayışında önemli bir yer tutar. Millî kaynakların etkin değerlendirilmesi ve üretim gücünün artırılması da bu yaklaşımın parçalarıdır. Dolayısıyla çocuk maaşı önerisini değerlendirirken yalnızca ne kadar ödeme yapılacağını değil, ekonomik imkânların nasıl oluşturulacağını da konuşmak gerekir.
Buradaki temel mesele, çocuk maaşının ailelere bir lütuf olarak sunulması değil, sosyal devlet anlayışı içinde çocukların geleceğine yönelik düzenli bir destek olarak ele alınmasıdır. Milli Ekonomi Modeli, devletin ekonomik politikalarını insanın temel ihtiyaçlarını ve refahını gözeterek şekillendirmesini esas alır. Çocuk maaşı da bu anlayışla, ailelerin çocuk yetiştirme yükünü hafifletmeyi ve çocukların imkânlarının yalnızca anne babalarının gelirine bağlı kalmasını önlemeyi hedefler. Bu desteğin kapsamı, miktarı ve süresi belirlenirken ekonomik şartlar, kaynakların sürdürülebilirliği ve çocukların ihtiyaçları birlikte değerlendirilmelidir.
Çocuğa yapılan yatırım, geleceğe yapılan yatırımdır
Çocukların ihtiyaçlarını karşılamak, yalnızca bugünkü yoksulluğu hafifletmek anlamına gelmez. Eğitimine devam edebilen, sağlıklı beslenebilen ve kendisini güvende hisseden çocukların gelecekte topluma katılımı da desteklenmiş olur.
Milli Ekonomi Modeli’nin çocuk maaşı önerisi bu çerçevede, aileyi ekonomik yönden destekleme ve çocukların temel ihtiyaçlarını gözetme yaklaşımının bir parçasıdır. Öneride geçmiş yıllarda açıklanan tutarlar, bugünün geçerli ödeme miktarları olarak değerlendirilmemelidir.
Sosyal devletin görevi, sadece ailelerin sorumluluklarını üstlenmek değil; çocukların ihtiyaçlarını karşılamalarını kolaylaştıracak şartları da oluşturmaktır.
Bir çocuğun geleceğini korumak, yalnızca anne babasının değil, bütün toplumun ortak sorumluluğudur.
