Uğur Kepekçi
Bugün ele alacağımız iki ayet, insan ilişkilerinin en tehlikeli üç hastalığını konu alır:
· Zan
· Tecsîs (kusur araştırma)
· Gıybet
Bu üç davranış bir toplumu içeriden çökerten görünmez virüslerdir. Ahlakı bozar, kardeşliği zedeler, kalpleri karartır. Kur’an bu yüzden Hucurât Suresi’nde bu konulara çok sert ve sarsıcı uyarılar yapar.
Hucurât Suresi – 12. Ayet
“Ey iman edenler! Zannın birçoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah tövbeyi çok kabul edendir, çok merhamet edendir.”
Bu ayet, Kur’an’ın en çarpıcı ahlak derslerinden biridir.
1. Zan
Zanlar, şüpheler, varsayımlar… Bir insan hakkında kesin bilgi olmadan kötü düşünmek günahtır. Çünkü zan, dostlukları öldürür, güveni bitirir.
Kur’an çok açık konuşuyor:
✓ “Zannın bir kısmı günahtır.”
Bugün sosyal medyadan günlük ilişkilere kadar pek çok insan başkaları hakkında kesin bilgi olmadan hüküm veriyor. Ayet bu ahlakı tamamen yasaklıyor.
2. Kusur Araştırmak
Kur’an, “tecessüs” denen bir davranışı da yasaklıyor: Başkalarının gizli ayıplarını araştırmak.
Bu davranış:
· aile huzurunu bozar,
· dostlukları bitirir,
· toplumda güvensizlik üretir.
3. Gıybet
Ayet gıybeti öyle bir benzetmeyle anlatıyor ki insanın kanı donuyor:
“Ölü kardeşinizin etini yemek.”
Bu benzetme, gıybetin ne kadar çirkin bir günah olduğunu kelimelerle değil, bir görüntüyle öğretir.
Gıybet eden insan:
· merhametini,
· vicdanını,
· insan saygısını kaybetmiş olur.
Allah Teâlâ ise bu ayetin sonunda kapıyı kapatmıyor:
“Allah tövbeyi çok kabul edendir.”
Demek ki gıybetten uzaklaşmak, zanlardan arınmak, kusur aramayı terk etmek mümkün ve Allah’ın rahmeti geniştir.
Hucurât Suresi – 13. Ayet
“Ey insanlar! Şüphe yok ki biz sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık ve birbirinizi tanımanız için sizi boylara ve kabilelere ayırdık. Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, hakkıyla haberdar olandır.”
Bu ayet, insanlık onurunun anayasasıdır.
Allah buyuruyor ki:
· Hepiniz aynı köktensiniz: Bir erkek, bir kadın.
· Irk üstünlüğü yok.
· Kabile üstünlüğü yok.
· Renk üstünlüğü yok.
· Sınıf üstünlüğü yok.
· Mevki, makam, soy üstünlüğü yok.
Yeryüzünde insanlar arasında fark oluşturan tek ölçü şudur:
Takva. (Allah’a karşı gelmekten sakınma.)
Bu ayet açıkça diyor ki:
· Kimse kimseyi küçümseyemez.
· Kimse “soy, köken, kabile” üstünlüğü iddia edemez.
· İnsanın değeri, dış görünüşte değil, Allah’a karşı duruşundadır.
Modern dünyanın en büyük sorunlarından biri olan:
· ırkçılık,
· sınıflılık,
· kavmiyetçilik,
· ötekileştirme
İslâm’ın ruhunda asla yoktur.
Bu ayet, İslam’ın evrensel mesajını özetler:
“En üstün olanınız, takvaca üstün olanınızdır.”
(Devam edecek…)
