Uğur Kepekçi
İÇİNDEKİLER
İMAN VE NİKÂH TAZELEME GELENEĞİ ÜZERİNE
İMAN İKRARI VE AMENTÜ
İMAN, HATIRLAMAK VE SORUMLULUK
GELENEKLERİN HATIRLATTIĞI DEĞERLER
AİLEYİ AYAKTA TUTAN DEĞERLER
AİLEDE BAŞLAYAN AHLAK
EVLİLİKTE SORUMLULUK VE SADAKAT
AİLEYİ KORUMAK EKONOMİK GÜVENCEYLE MÜMKÜNDÜR
GENÇLER NEDEN EVLENMEKTEN UZAKLAŞIYOR?
AİLEYİ KORUMAK TOPLUMU KORUMAKTIR
KAYBOLAN DEĞERLERİ YENİDEN KAZANMAK
KUŞAKTAN KUŞAĞA AKTARILAN MANEVİ MİRAS
İMANIN SEVGİNİN VE AHLAKIN YAŞANDIĞI GÖNÜL MEKTEBİ
KUTSAL EMANET, İMAN VE NİKÂH
GELECEĞE BIRAKACAĞIMIZ EN KIYMETLİ MİRAS
İMAN VE NİKÂH TAZELEME GELENEĞİ ÜZERİNE
Çocukluk yıllarım, kadim ve serhat şehri Kilis’te geçti. Kilis, tarihî geçmişi ve manevi birikimiyle önemli bir yere sahiptir. Bu şehir yalnızca taş binaları, tarihî eserleri ve geçmişten günümüze ulaşan hatıralarıyla değil, yaşattığı kültür ve medeniyet anlayışıyla da hafızamızda yer etmiştir.
Kilis’in bu yönlerini görmüş ve yaşamış biri olarak zaman zaman geçmişe dönmemize vesile olan olaylarla karşılaşıyoruz. Bazen bir hatıra, bazen yaşanan bir hadise, bazen de bir soru bizi çocukluk yıllarımıza götürüyor.
Bir hadisi şerifte buyrulduğu üzere: “İlim, hazineler durumundadır. Anahtarları ise, sorup öğrenmektir. Soru sorun ki Allah Teala sizlere merhamet etsin. Çünkü bundan dolayı dört kişi ecir ve sevap kazanır; soruyu soran kişi, cevap veren alim, dinleyen ve bunlara sevgi gösteren.”
Bize de şu soru soruldu:
“Eskiden camilerde cuma geceleri iman ve nikâh tazeleme duası yapılırmış. Bu doğru mudur?”
Bu soruyla birlikte çocukluk yıllarımda bizzat yaşadığım günler gözümün önünde canlandı.
Kilis’te Cuma Gecelerinin Manevi İklimi
Kilis’teki camilerde cuma geceleri, yani perşembeyi cumaya bağlayan gece, yatsı namazının ardından tesbihat yapılır, daha sonra iman ve nikâh tazeleme faslına geçilirdi.
İmam efendi, “İlahi yâ Rabbi! İlahi yâ Rabbi! İlahi yâ Rabbi!” diye seslenir, ardından tövbe ve iman ikrarı içeren metinler okunurdu. Bu metinlerde insanın geçmişte işlediği günahlardan pişmanlık duyması, yanlışlarından dönmeye karar vermesi ve Allah’a yönelmesi dile getirilirdi. Peygamberlerin ilki Hazreti Âdem’den sonuncusu Hazreti Muhammed’e (s.a.a.) kadar bütün peygamberlere iman edildiği ifade edilir, ardından iman esasları hatırlatılırdı.
O gecelerde okunan metinler, yalnızca ezberlenmiş sözlerden ibaret değildi. Her biri insanın inancını, tövbesini ve Allah’a karşı sorumluluğunu hatırlamasına vesile oluyordu.
İMAN İKRARI VE AMENTÜ
Merasimde okunan iman ikrarlarından biri şu ifadelerle başlıyordu:
Âmentü billâhi ve bimâ câe min indillâhi alâ murâdillâh. Ve âmentü bi-Resûlillâhi ve bimâ câe min indi Resûlillâhi alâ murâdi Resûlillâh.
Türkçe anlamı:
Allah’a ve Allah katından gelenlere, Allah’ın muradına uygun olarak inandım. Allah’ın Resulü’ne ve Resulü’nün Allah katından getirdiklerine, Resulü’nün muradına uygun olarak inandım.
Ardından Âmentü okunur, İslam’ın temel iman esasları dile getirilirdi.
Âmentü billâhi ve melâiketihî ve kütübihî ve rusülihî ve’l-yevmi’l-âhiri ve bi’l-kaderi hayrihî ve şerrihî minallâhi teâlâ. Ve’l-ba‘sü ba‘de’l-mevti hakkun. Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.
Türkçe anlamı:
Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere; hayrın ve şerrin Allah’tan olduğuna inandım. Öldükten sonra dirilmek haktır. Şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur. Yine şahitlik ederim ki Hazreti Muhammed (s.a.a.), Allah’ın kulu ve elçisidir.
Bu sözlerle insan, inancının temel esaslarını yeniden hatırlıyor ve imanının sorumluluğunu düşünme fırsatı buluyordu.
İman ve Nikâh Tazeleme Duası
Merasimin sonunda şu dua okunurdu:
Allahümme innî ürîdü en üceddide’l-îmâne ve’n-nikâha tecdîden bi-kavli lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah.
Türkçe anlamı:
Allah’ım! Lâ ilâhe illallah, Muhammed’ün Resûlullah sözünü söyleyerek imanımı ve nikâhımı yenilemek istiyorum.
Bu duanın anlamı üzerinde durduğumuzda, iman ile nikâhın aynı merasimde hatırlatılmasının taşıdığı mesajı daha iyi anlayabiliriz.
İman, insanın Allah’a karşı bağlılığını ve sorumluluğunu; nikâh ise eşlerin birbirlerine karşı haklarını, sadakatlerini ve ortak hayatlarının ciddiyetini gündeme getiriyordu.
Burada dinî bir ayrımı da gözetmek gerekir. Geçerli şartlarla kurulmuş bir nikâhın sırf zaman geçtiği için kendiliğinden yenilenmesi gerekmez. Bu nedenle söz konusu uygulamayı herkes için zorunlu bir dinî hüküm gibi sunmak doğru olmaz. Ancak dinî bakımdan zorunlu olmaması, geçmişte toplum hayatında taşıdığı anlamın da önemsiz olduğu anlamına gelmez.
İMAN, HATIRLAMAK VE SORUMLULUK
İnsan hayatında bazı gelenekler vardır ki ilk bakışta yalnızca belirli günlerde yapılan bir uygulama gibi görünür. Oysa biraz derinlemesine düşünüldüğünde, bu geleneklerin insanın inancını, davranışlarını ve toplum içindeki sorumluluklarını hatırlamasına vesile olduğu görülür. Kilis’te geçmişte cuma geceleri yapılan iman ve nikâh tazeleme merasimi de bu açıdan üzerinde durulması gereken bir örnektir.
Bir önceki yazımızda çocukluk yıllarımda şahit olduğum bu geleneği, okunan iman ikrarlarını ve duaları anlatmıştım. Şimdi üzerinde düşünmemiz gereken başka bir soru var: İnsan, inandığını söylemekle mi yetinir, yoksa inancının gereğini hayatına da taşır mı?
İman, Sözden İbaret Değildir
İman, insanın yalnızca diliyle ifade ettiği bir kabulden ibaret değildir. Elbette iman ikrarı önemlidir; ancak bu ikrarın insanın davranışlarına, ahlakına ve başkalarıyla ilişkilerine yansıması da gerekir. İnandığını söyleyen insanın doğruluğu gözetmesi, kul hakkından sakınması, verdiği sözü tutması ve sorumluluklarını yerine getirmesi beklenir.
Bu bakımdan iman tazeleme merasimini yalnızca belirli sözlerin tekrar edilmesi şeklinde değerlendirmek, onun geçmişteki toplumsal anlamını daraltmak olur. Bu merasim, insanlara inançlarını hatırlatan ve kendilerini sorgulamalarına fırsat veren bir vesileydi.
Kur’an-ı Kerim’de, “Kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” buyrulur. (Ra‘d, 13/28.) Allah’ı anmak, yalnızca dilin hareketi değil, kalbin yönelişi ve insanın hayatını bu yönelişe göre düzenlemesiyle de anlam kazanır.
Öyleyse insanın zaman zaman durup kendisine şu soruları sorması gerekir: İnandığım değerleri ne kadar yaşıyorum? Söylediklerimle yaptıklarım arasında ne ölçüde uyum var? Allah’a karşı sorumluluklarımı hatırlarken insanlara karşı görevlerimi de yerine getiriyor muyum?
Bunlar yalnızca geçmişteki bir merasimin hatırlattığı sorular değildir. Her dönemde insanın kendisine yöneltmesi gereken temel sorulardır.
Hatırlamak, Kendini Yeniden Sorgulamaktır
Günlük hayatın telaşı içinde insan, pek çok şeyi ihmal edebilir. Geçim derdi, iş güç, aile sorumlulukları ve dünya meşguliyetleri zamanla insanın manevi hayatını ikinci plana itebilir. İnsan bazen neye inandığını bildiği hâlde inandığı şeylerin kendisinden ne istediğini düşünmeyi ihmal eder.
İşte hatırlatıcı geleneklerin değeri burada ortaya çıkar. Birlikte yapılan ibadetler, dualar ve manevi buluşmalar insanın kendi içine dönmesine, hayatını gözden geçirmesine ve eksiklerini fark etmesine yardımcı olabilir.
Kilis’te cuma geceleri camilerde bir araya gelen insanların aynı sözlere eşlik etmesi, aynı dualara katılması ve aynı manevi atmosferi paylaşması da böyle bir işlev taşıyordu. Bu buluşmalar, insanlara yalnız olmadıklarını hissettiren, ortak değerleri canlı tutan ve inanç etrafında bir birliktelik oluşturan vesilelerdi.
Elbette bir duayı okumak, insanın bütün yanlışlarından uzaklaştığını tek başına göstermez. Asıl mesele, duanın ardından nasıl bir hayat sürdüğüdür. Tövbe eden insanın yanlışından dönmeye gayret etmesi, imanını dile getiren insanın da bu imanın gerektirdiği ahlaki sorumlulukları üstlenmesi gerekir.
Dolayısıyla geçmişteki uygulamayı değerlendirirken yalnızca merasimin biçimine değil, insanda uyandırdığı düşünceye ve davranışlarına nasıl yansıdığına da bakmalıyız.
Asıl muhasebe, insanın kendi inancıyla kendi hayatı arasındaki mesafeyi görebilmesidir.
GELENEKLERİN HATIRLATTIĞI DEĞERLER
Toplumlar yalnızca kanunlarla ve kurallarla ayakta kalmaz. Ortak hatıralar, inançlar, değerler ve kuşaktan kuşağa aktarılan alışkanlıklar da toplumsal hayatın şekillenmesinde rol oynar. Bu unsurlar insanlara nereden geldiklerini, hangi değerleri benimsediklerini ve birbirlerine karşı hangi sorumlulukları taşıdıklarını hatırlatır.
Kilis’te yaşadığımız cuma gecesi geleneği de ortak hafızamızın bir parçasıydı. O günleri hatırlarken yalnızca camilerde okunan duaları değil, insanların o dualar etrafında oluşturduğu birlikteliği de hatırlıyoruz.
Gelenekleri Nasıl Değerlendirmeliyiz?
Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Geçmişte yaşanan her uygulamayı sorgulamadan savunmak ne kadar doğru değilse, bugün artık yapılmıyor diye onu bütünüyle değersiz görmek de doğru değildir. Her geleneği kendi dinî hükmü, toplumsal işlevi ve insan hayatına katkısı bakımından ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.
Söz konusu merasimin herkes için zorunlu bir dinî hüküm olduğu söylenemez. Fakat geçmişte insanlara imanlarını hatırlama ve manevi bir birliktelik yaşama fırsatı sunmuş olması da göz ardı edilmemelidir.
Asıl üzerinde durmamız gereken, bir geleneğin biçiminin devam edip etmemesinden önce, onun hatırlattığı değerlerin hayatımızda yaşayıp yaşamadığıdır.
Bugün Kendimize Ne Sormalıyız?
Geçmişi anmak, yalnızca eski günlere duyulan özlemden ibaret kalmamalıdır. Hatıralarımızın bize bugünü değerlendirme ve geleceğe daha sağlam adımlarla yürüme imkânı sunması gerekir.
Kilis’in cuma gecelerini hatırlarken kendimize şu soruyu sorabiliriz: O günlerde topluca dile getirilen iman ikrarı, bugün bireysel hayatımızda hangi karşılığı buluyor?
İmanımızı sözlerimizle ifade ederken davranışlarımızda da yaşatabiliyor muyuz? İnancımızın gerektirdiği doğruluk, merhamet, adalet ve sorumluluk bilincini ailemize, işimize ve toplumsal ilişkilerimize taşıyabiliyor muyuz?
Bu soruların cevabı, yalnızca geçmişteki bir geleneğin değerlendirilmesi bakımından değil, bugünkü hayatımızın muhasebesi açısından da önemlidir.
Çünkü gelenekler zaman içinde değişebilir, bazı uygulamalar unutulabilir. Fakat insanın inancını yaşama, kendisini sorgulama ve sorumluluklarını yerine getirme ihtiyacı ortadan kalkmaz.
Geçmişten bugüne taşıyacağımız en önemli miras, belki de belirli bir merasimin biçimi değil, o merasimin bize hatırlattığı hakikatlerdir. İmanımızı hatırlamak, hayatımızı gözden geçirmek ve inandığımız değerleri davranışlarımızla doğrulamak…
Bir geleneğin gerçek değeri, hatırlattığı hakikatlerin insanların hayatında ne ölçüde yaşadığıyla anlaşılır.
AİLEYİ AYAKTA TUTAN DEĞERLER
Bir aileyi aile yapan yalnızca aynı soyadını taşımak, aynı evde yaşamak veya aynı sofraya oturmak değildir. Aileyi ayakta tutan; fertlerin birbirine karşı taşıdığı sevgi, saygı, merhamet, fedakârlık ve sorumluluk duygusudur. Bu değerler zayıfladığında aynı çatı altında yaşayan insanlar bile birbirine yabancılaşabilir.
Aile, insanın kendisini güvende hissettiği ilk yerdir. İnsan dışarıda ne kadar yorulursa yorulsun, evinde anlaşılmayı, dinlenilmeyi ve değer görmeyi bekler. Bu ihtiyaç yalnızca çocuklara ait değildir. Anne, baba, eşler ve aile büyükleri de sevgiye ve ilgiye muhtaçtır. Bir evde herkesin sözü dinleniyor, emeği görülüyor ve varlığı önemseniyorsa orada güçlü bir aile bağı oluşur.
Kur’an-ı Kerim, evliliğin hikmetlerinden birini Rûm Suresi 21. ayette şöyle bildirir:
“Kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için kendi türünüzden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koyması da O’nun ayetlerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır.”
Bu ayet, aile hayatının temelinde huzur, sevgi ve merhametin bulunduğunu açıkça ortaya koyar. Aynı evde yaşamak yeterli değildir; gönüllerin de birbirine yakın olması gerekir.
Aile bağlarını güçlendiren en önemli değerlerden biri de anne babaya saygı ve iyiliktir. Yüce Allah, İsrâ Suresi 23. ayette şöyle buyurur:
“Rabbin, kendisinden başkasına kulluk etmemenizi ve anne babaya iyilik etmenizi kesin olarak emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, sakın onlara ‘Öf!’ bile deme; onları azarlama. İkisine de güzel söz söyle.”
Ayetin 24. ayetinde ise şöyle buyrulur:
“Onlara merhamet ederek tevazu kanadını indir ve de ki: Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl yetiştirdilerse sen de onlara merhamet et!”
Bu iki ayet, anne babaya saygının basit bir görgü kuralı olmadığını, Allah’ın açık emri olduğunu gösterir. Özellikle yaşlılık dönemlerinde onlara sabırla, şefkatle ve güzel sözle yaklaşmak, aile ahlakının temel ölçülerindendir.
Aile sorumluluğu yalnızca maddi ihtiyaçları karşılamakla da sınırlı değildir. Tahrîm Suresi 6. ayette, “Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi ateşten koruyun.” buyrularak manevi sorumluluğumuza dikkat çekilir. Aile fertlerinin birbirini iyiliğe yönlendirmesi ve çocuklarına güzel örnek olması da bu sorumluluğun içindedir.
Bugün aile bağlarının zayıflamasından şikâyet ediyorsak önce kendi evlerimize bakmalıyız. Birbirimize ne kadar zaman ayırıyoruz? Büyüklerimizin hatırını gözetiyor muyuz? Çocuklarımızın yalnızca ihtiyaçlarını mı karşılıyor, yoksa gönüllerine de dokunabiliyor muyuz?
Aileyi korumak, sadece aynı çatı altında kalmak değildir. O çatının altında sevginin, saygının, merhametin ve dayanışmanın yaşamasını sağlamaktır. Çünkü güçlü toplumların temelinde, birbirine değer veren güçlü aileler vardır.
AİLEDE BAŞLAYAN AHLAK
Bir çocuğun hayata dair ilk bilgileri edindiği yer ailesidir. Konuşmayı, paylaşmayı, doğruyu yanlıştan ayırmayı, büyüklere saygıyı ve başkasının hakkını gözetmeyi önce evinde görür. Bu sebeple ahlak eğitimi, yalnızca çocuğa nasihat etmekle değil, anne babanın kendi hayatında doğru davranışları yaşatmasıyla başlar.
Lokman Suresi’nde bir babanın oğluna verdiği öğütler, aile içindeki eğitimin ne kadar köklü bir sorumluluk olduğunu gösterir. Yüce Allah şöyle buyurur:
“Hani Lokman, oğluna öğüt vererek şöyle demişti: Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak elbette büyük bir zulümdür.” (Lokman, 31/13)
Lokman’ın oğluna verdiği öğütler bununla sınırlı değildir. Aynı surenin 17. ayetinde şöyle buyurulur:
“Yavrucuğum! Namazı dosdoğru kıl. İyiliği emret. Kötülükten alıkoy. Başına gelenlere sabret. Çünkü bunlar kesin olarak emredilmiş işlerdendir.” (Lokman, 31/17)
Bu öğütler, çocuğun yalnızca bilgiyle değil; inanç, ibadet, ahlak ve sabırla yetiştirilmesi gerektiğini ortaya koyar. Burada dikkat çeken husus, bir babanın evladına sadece dünyalık tavsiyelerde bulunmaması, onun ahiretini de düşünerek yetişmesine rehberlik etmesidir.
Yüce Allah, aileye karşı sorumluluğumuzu Tahrîm Suresi’nde de açıkça bildirir:
“Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun başında, acımasız, güçlü, Allah’ın kendilerine verdiği emirlere karşı gelmeyen ve kendilerine emredilenleri yapan melekler vardır.” (Tahrîm, 66/6)
Bu ayet, aile sorumluluğunun yalnızca geçim ve barınma ihtiyaçlarını karşılamaktan ibaret olmadığını, evlatlarımızın manevi ve ahlaki geleceğini de gözetmemiz gerektiğini hatırlatır.
Ancak çocuk, söylenenlerden önce yapılanları örnek alır. Anne babası doğruyu söylediği hâlde kendisi yalan söylüyorsa, adaletten söz edip evde haksızlık yapıyorsa, saygı beklerken başkalarını küçümsüyorsa verdiği öğütlerin tesiri azalır. Çocuk, büyüklerin davranışlarını hafızasına kaydeder. Bu yüzden evde yaşanan her tutum, farkında olunsun veya olunmasın, bir eğitimdir.
Nitekim Yüce Allah, söz ve davranış arasındaki tutarsızlığa şöyle dikkat çeker:
“Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyleri niçin söylüyorsunuz? Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz, Allah katında büyük bir gazap gerektiren bir iştir.” (Saff, 61/2-3)
Bu ilahi uyarı, anne babalar için de önemli bir ölçüdür. Çocuğumuza doğruluğu anlatırken doğru olmalı, merhameti öğütlerken merhamet göstermeli, adaleti savunurken önce kendi evimizde adil davranmalıyız.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) şöyle buyurmuştur:
“Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz.” (Buhârî, Cuma, 11; hadis no. 893).
Bu hadis, ailede anne babanın sorumluluğunu açıkça hatırlatır. Çocuğun karnını doyurmak, giyimini sağlamak ve okul ihtiyaçlarını karşılamak elbette önemlidir; fakat onun gönlünü, vicdanını ve karakterini beslemek de aynı derecede önem taşır.
Çocuğun yanlışını düzeltmek de bu eğitimin parçasıdır. Fakat düzeltmek, onu aşağılamak veya korkutmak değildir. Hata yaptığında neden yanlış yaptığını anlatmak, telafi etme imkânı vermek ve doğru davranışın yolunu göstermek gerekir. Sürekli azarlanan çocuk, çoğu zaman hatasını anlamaktan çok onu gizlemeyi öğrenir. Sevgiyle birlikte sınır koyabilmek, hem çocuğun güven duygusunu hem de sorumluluk bilincini geliştirir.
Aile içinde kardeşler arasında adalet gözetmek, verilen sözleri tutmak, özür dilemeyi bilmek ve emeğe teşekkür etmek de çocuğun ahlak dünyasını şekillendirir. Çünkü çocuk, adaletin yalnızca büyüklerin başkalarından beklediği bir ilke olmadığını, evin içinde de uygulanması gerektiğini görmelidir.
Yüce Allah, adaletin ve iyiliğin hayatın temel ilkeleri olduğunu şöyle bildirir:
“Şüphesiz Allah, adaleti, iyilik yapmayı, yakınlara yardım etmeyi emreder; hayasızlığı, fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor.” (Nahl, 16/90)
Böyle yetişen bir evlat, toplum içinde de hakkı gözetmeyi ve başkasının değerine saygı duymayı öğrenir. Çünkü ailede öğrenilen adalet, merhamet ve sorumluluk duygusu, zamanla toplumsal ahlakın da temelini oluşturur.
Bugün çocuklarımızın ekranlardan, sokaktan ve çevreden öğrendiklerinden kaygı duyuyoruz. Fakat önce kendi evimizde nasıl bir örnek sunduğumuzu sorgulamalıyız. Çocuğumuza kitap okumayı öğütlerken biz okuyor muyuz? Merhamet beklerken merhamet gösteriyor muyuz? Hakkaniyeti anlatırken aile içinde adil davranıyor muyuz?
Ahlak, yalnızca anlatılan bir ders değil, yaşanarak aktarılan bir emanettir. Aile bu emaneti hakkıyla taşıyabilirse çocuklarına sadece bir hayat standardı değil, ömür boyu yol gösterecek sağlam bir karakter bırakır.
EVLİLİKTE SORUMLULUK VE SADAKAT
Değerli dostlar,
Aile, sevgi, güven, sadakat ve sorumluluk üzerine kurulan en önemli toplumsal kurumdur. Evlilik ise iki insanın hayatlarını birleştirerek birbirlerinin haklarını gözetme ve ortak bir gelecek kurma sözüdür. Ancak evliliğin devamı yalnızca sevgiye değil, karşılıklı anlayışa ve sorumluluk bilincine de bağlıdır.
Bugün eşler arasındaki iletişimsizlik, sadakat duygusunun zayıflaması, karşılıklı saygının azalması ve ekonomik sıkıntılar aile huzurunu tehdit etmektedir. En küçük anlaşmazlıkların büyütülmesi, konuşmak yerine suskunluğun tercih edilmesi ve eşlerin birbirini anlamaya çalışmaması zamanla ciddi kırgınlıklara yol açmaktadır.
Yüce Allah evlilikteki temel ölçüyü şöyle bildirmektedir:
“Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için elbette ibretler vardır.” (Rûm, 30/21)
Bu ayet, evliliğin temelinde huzur, sevgi ve merhametin bulunduğunu göstermektedir. Eşler birbirlerinin rakibi değil, hayat yolculuğunun ortağıdır.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) şöyle buyurmuştur:
“Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en iyi olanınızdır. Ben de aileme karşı en iyi olanınızım!” (Tirmizî, Menâkıb, 63; 3895)
Bu hadis bize insanın ahlakının en önemli sınavlarından birinin ailesine karşı davranışları olduğunu hatırlatmaktadır.
Sadakat ve karşılıklı güven
Sadakat yalnızca eşini aldatmamak değildir. Verilen sözün arkasında durmak, aile sırlarını korumak, zor zamanlarda eşinin yanında olmak ve onu başkalarının yanında küçük düşürmemek de sadakatin gereğidir. Gizli ilişkiler, güveni zedeleyen davranışlar ve sosyal medya üzerinden kurulan uygunsuz yakınlıklar evlilikte ciddi yaralar açabilir.
Erkek de kadın da birbirinin hakkını gözetmeli, sorunları hakaret ve kırgınlıkla değil, konuşarak çözmeye çalışmalıdır. Hiçbir anlaşmazlık şiddeti haklı gösteremez. Aileyi korumak, bir tarafın haksızlığa katlanması anlamına gelmez.
Evlilikte ortak sorumluluk
Evin geçimi, çocukların yetiştirilmesi ve günlük hayatın yükü yalnızca bir kişinin omuzlarına bırakılamaz. Eşler birbirine destek olmalı, çocuklarına karşı ortak sorumluluk üstlenmelidir.
Unutmayalım ki evlilik, iki insanın birbirinden sürekli fedakârlık beklediği değil, birbirine karşı sorumluluk taşıdığı bir birlikteliktir. Sevgi emekle, sadakat güvenle, huzur ise karşılıklı anlayışla yaşatılır.
AİLEYİ KORUMAK EKONOMİK GÜVENCEYLE MÜMKÜNDÜR
Aile, yalnızca iki insanın bir araya gelmesiyle kurulan bir birliktelik değildir. Sevginin, sadakatin, fedakârlığın ve nesillerin devamının temelidir. Bir önceki yazımızda evlilikte sorumluluk ve sadakat üzerinde durmuştuk. Ancak bugün bu değerlerin yaşatılabilmesi için göz ardı edemeyeceğimiz başka bir gerçek var: Ekonomik güvence.
Gençler Neden Aile Kurmaktan Uzaklaşıyor?
Gençlere evlenmeleri, yuva kurmaları ve çocuk sahibi olmaları tavsiye ediliyor. Fakat bu tavsiyelerin hayata geçebilmesi için gerekli şartlar yeterince oluşturuluyor mu? Düzenli bir iş bulamayan, aldığı ücretle kira ve temel ihtiyaçlarını karşılayamayan, geleceğini öngöremeyen bir gençten nasıl güvenle aile kurması beklenebilir?
Bugün evlilik yaşı yükseliyor, gençler yuva kurmayı erteliyor, çocuk sahibi olma kararını ekonomik şartlara bağlıyor. Bu tabloyu yalnızca gençlerin tercihleriyle açıklamak, sorunun asıl nedenini görmezden gelmektir.
BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş, 20 Nisan 2025’te Denizli’deki kongrede yaptığı konuşmada bu çelişkiye dikkat çekerek, “Sayın Cumhurbaşkanı bu durumu ülkemizin bir beka sorunu olarak nitelendiriyor ama gençlerin evlenememesine sebep olan iktidarı hiç beka sorunu olarak göstermiyor” demiştir.
Bu tespit, önemli bir gerçeği ortaya koyuyor: Aileyi korumak, gençlere yalnızca evlenmelerini söylemekle değil, evlenebilecekleri ekonomik ve sosyal şartları hazırlamakla mümkündür. Üç çocuk çağrısı yapılırken mevcut ailelerin geçim sıkıntısı içinde bırakılması da bu çelişkinin bir başka yönüdür.
Millî Ekonomi Modeli Aileye Nasıl Güvence Sağlıyor?
Prof. Dr. Haydar Baş’ın 2005 yılında kitaplaştırarak dünyaya ilan ettiği Millî Ekonomi Modeli, aileyi sosyal devlet anlayışının merkezinde ele alır. Vatandaşlık maaşı, ev hanımı maaşı, çocuk maaşı ve doğum ikramiyesi gibi projeler, aile bütçesine düzenli destek sağlamayı ve toplumun tüketim gücünü artırmayı hedefler.
Prof. Dr. Haydar Baş’ın 21 Aralık 2005 tarihli açıklamasındaki şu söz, modelin kaynak anlayışını özetler: “Kaynaklarımız kâfidir. El ele vererek Türkiye’yi istenilen noktaya taşımamız mümkündür.”
Burada mesele, ailelere geçici yardımlar dağıtmak değildir. Üretim ve kaynakların doğru değerlendirilmesiyle vatandaşın gelirini güvenceye alan, ev hanımının emeğini tanıyan, çocukların bakım ve eğitim yükünü paylaşan bir sosyal devlet düzeni kurmaktır.
Aileyi güçlü kılmak istiyorsak önce insanı ekonomik çaresizlikten kurtarmalıyız. Çünkü huzurlu bir yuva, yalnızca iyi niyetle değil; güven, emek, sorumluluk ve geçim imkânıyla ayakta kalır. Aileyi korumak, geleceği korumaktır.
GENÇLER NEDEN EVLENMEKTEN UZAKLAŞIYOR?
Değerli dostlar,
Evlilik, insan hayatında yalnızca iki kişinin bir araya gelmesi değildir. Bir yuva kurmak, sorumluluk üstlenmek, hayatı paylaşmak ve neslin devamına katkıda bulunmaktır. İslam inancında nikâh, insanın hem dünya hem de ahiret hayatını ilgilendiren önemli bir sorumluluktur.
Ancak bugün gençlerimizin önemli bir bölümü evlilik konusunda ciddi tereddütler yaşıyor. Peki, gençler neden evlenmekten uzaklaşıyor?
Bu sorunun cevabını yalnızca gençlerin beklentilerinde veya değişen hayat tarzlarında aramak doğru değildir. Ekonomik şartlar, işsizlik, yüksek kiralar, konut fiyatları, düğün masrafları ve geçim sıkıntısı gençlerin önüne aşılması güç engeller koyuyor.
Düzenli bir işe sahip olamayan, aldığı ücretle kendi ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan bir gençten nasıl güvenle yuva kurmasını bekleyebiliriz? Henüz kendi geleceğini güvence altına alamamış bir gencin evlilik ve çocuk sahibi olma konusunda kaygı duyması anlaşılabilir bir durumdur.
Allah Teâlâ Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyuruyor:
“İçinizden bekâr olanları, kölelerinizden ve cariyelerinizden sâlih olanları evlendirin. Eğer yoksul iseler Allah onları lütfuyla zenginleştirir. Allah, lütfu geniş olandır, hakkıyla bilendir.” (Nûr Suresi, 24/32)
Bu ayet, evliliğin önündeki yoksulluk endişesinin insanı ümitsizliğe sürüklememesi gerektiğini bildiriyor. Fakat bu ilahi müjdeyi, ekonomik ve sosyal sorumluluklarımızı görmezden gelmenin gerekçesi hâline de getiremeyiz.
Gençlere evlenin demek kadar, evlenebilecekleri şartları oluşturmak da toplumun ve devletin sorumluluğudur.
Bir taraftan gençlere evlenmeleri ve çocuk sahibi olmaları tavsiye edilirken diğer taraftan onların barınma, istihdam ve geçim sorunları çözülemiyorsa burada ciddi bir çelişki vardır.
Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli’nde ortaya koyduğu sosyal devlet anlayışı, insanı ekonomik sistemin merkezine yerleştirir.
Vatandaşlık maaşı, ev hanımı maaşı ve çocuk maaşı gibi projeler, aileyi ekonomik bakımdan destekleyen ve insanın geleceğe güvenle bakmasını hedefleyen çözümlerdir.
Çünkü aile yalnızca nasihatle ayakta kalmaz. Sevgi, sadakat ve iman kadar ekonomik güvenceye, sosyal desteğe ve huzurlu bir geleceğe de ihtiyaç duyar.
Bağımsız Türkiye Partisi (BTP) Genel Başkanı Av. Hüseyin Baş’ın gençlere yönelik çağrıları da geleceği birlikte kurma anlayışını ortaya koyuyor:
“Var bir hayalim, gençler halleder.”
“Türkiye’yi idare edecek gençler aranıyor. Gençler, gelin birlikte yönetelim.”
Bu çağrılar, gençlere güvenmenin ve onlara ülkenin geleceğinde sorumluluk vermenin önemini gösteriyor. Ancak gençlere yalnızca hayaller kurmalarını ve ülkeyi yönetmeye talip olmalarını söylemek yetmez. Onlara iş, aş, barınma ve aile kurabilecekleri ekonomik imkânları da sunmak gerekir.
Çözümsüzlük üreten siyaset anlayışının aksine, gençlerin hayallerini gerçekleştirebilecekleri bir Türkiye’yi inşa etmek zorundayız. BTP’nin genç ve donanımlı lideri Hüseyin Baş’ın gençleri ülkenin yönetiminde söz sahibi olmaya davet eden yaklaşımı da bu değişimin önemli bir parçasıdır.
Unutmayalım: Gençlerin evlenmekten uzaklaşması yalnızca bireysel bir tercih değil, üzerinde düşünülmesi gereken toplumsal bir meseledir.
Bir toplumun geleceği, gençlerine yalnızca evlenin demesiyle değil, yuva kurabilecekleri şartları hazırlamasıyla güvence altına alınır. Vesselam…
AİLEYİ KORUMAK TOPLUMU KORUMAKTIR
Değerli dostlar,
Bir toplumun geleceğini anlamak istiyorsak önce ailesine bakmalıyız. Çünkü aile, insanın hayata gözlerini açtığı, ilk değerlerini öğrendiği, sevgiyi, saygıyı, paylaşmayı ve sorumluluğu tanıdığı ilk eğitim yuvasıdır. Toplumun temelini oluşturan aile, aynı zamanda inancın, ahlakın ve kültürel değerlerin nesilden nesile aktarılmasını sağlayan en önemli kurumdur.
İslam inancında aile, yalnızca aynı çatı altında yaşamak değildir. Eşlerin birbirine emanet olduğu, çocukların sevgi ve merhametle yetiştirildiği, hak ve sorumlulukların gözetildiği kutsal bir birlikteliktir.
Allah Teâlâ Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyuruyor:
“Kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için kendi cinsinizden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun ayetlerindendir. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır.” (Rûm Suresi, 30/21)
Bu ayet, aile hayatının temelinde sevgi, merhamet ve huzurun bulunduğunu açıkça ortaya koyuyor. Demek ki aileyi ayakta tutan yalnızca maddi imkânlar değil, eşlerin birbirine gösterdiği anlayış, sadakat ve Allah’ın koyduğu ölçülere bağlılıktır.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) de aile içindeki sorumluluğu şöyle ifade ediyor:
“Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz. Devlet başkanı bir çobandır ve yönettiklerinden sorumludur. Erkek ailesinin çobanıdır ve onlardan sorumludur. Kadın da kocasının evinin ve çocuklarının çobanıdır ve onlardan sorumludur.” (Buhârî, Cum’a, 11; Müslim, İmâre, 20)
Bugün aile kurumunun karşı karşıya olduğu sorunları yalnızca bireysel tercihlerle açıklayamayız. Geçim sıkıntısı, işsizlik, iletişimsizlik, sorumluluk duygusunun zayıflaması ve ahlaki değerlerden uzaklaşma aile hayatını doğrudan etkiliyor.
Ailede başlayan sevgisizlik, ilgisizlik ve sorumsuzluk zamanla toplumsal ilişkilere de yansıyor. Çocukların aileden alamadığı değerleri başka çevrelerde araması, toplumun geleceği açısından ciddi bir tehlikedir.
Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli’nde ortaya koyduğu sosyal devlet anlayışı, aileyi ekonomik bakımdan desteklemeyi de esas alır. Vatandaşlık maaşı, ev hanımı maaşı ve çocuk maaşı gibi projeler, aile bireylerinin ekonomik güvenceye kavuşmasını ve aile içindeki emeğin değer görmesini hedefler.
Unutmayalım ki aileyi korumak, yalnızca bugünün insanını değil, yarının toplumunu da korumaktır. Güçlü aileler, ahlaklı nesillerin ve huzurlu bir toplumun temelidir. Aileyi ihmal eden bir toplum, aslında kendi geleceğini ihmal etmiş olur.
KAYBOLAN DEĞERLERİ YENİDEN KAZANMAK
Değerli dostlar,
Toplumların geleceğini belirleyen en önemli unsurlardan biri, sahip oldukları manevi ve ahlaki değerlerdir. Bir toplum ekonomik bakımdan gelişebilir, teknolojik imkânlarını artırabilir; ancak sevgi, saygı, merhamet, edep, sadakat ve sorumluluk gibi değerlerini kaybettiğinde gerçek anlamda güçlü kalamaz.
Bu değerlerin ilk öğrenildiği yer ailedir. Çocuk, doğruluğu, dürüstlüğü, büyüklere saygıyı, küçüklere merhameti ve başkasının hakkını gözetmeyi öncelikle anne babasının davranışlarından öğrenir. Dolayısıyla ailede başlayan manevi eğitim, toplumun ahlaki yapısını doğrudan etkiler.
Bugün yaşadığımız sorunların önemli bir bölümü, değerler dünyamızdaki aşınmayla ilgilidir. İnsanların birbirine tahammülünün azalması, aile içindeki iletişimin zayıflaması, bencilliğin öne çıkması ve sorumluluk bilincinin gerilemesi üzerinde düşünmemiz gereken işaretlerdir.
Yüce Allah, Hz. Lokman’ın oğluna verdiği öğütleri Kur’an-ı Kerim’de şöyle bildirir:
“Yavrucuğum! Namazı dosdoğru kıl. İyiliği emret. Kötülükten alıkoy. Başına gelen musibetlere karşı sabırlı ol. Çünkü bunlar kesin olarak emredilmiş işlerdendir.” (Lokman Suresi, 31/17)
Bu öğüt, manevi eğitimin yalnızca ibadetleri öğretmekten ibaret olmadığını gösterir. İbadet bilinciyle birlikte iyiliği savunmak, kötülüğe karşı durmak ve zorluklar karşısında sabırlı olmak da insan yetiştirmenin temel unsurlarıdır.
Prof. Dr. Haydar Baş’ın ortaya koyduğu Milli Ekonomi Modeli’nde insan, ekonominin merkezindedir. Bu yaklaşımın aile açısından da önemli sonuçları vardır. Çünkü insanın manevi değerlerini yaşatabilmesi, huzurlu bir aile kurabilmesi ve çocuklarını sağlıklı şartlarda yetiştirebilmesi için ekonomik güvenceye ihtiyacı vardır.
Vatandaşlık Maaşı, Ev Hanımı Maaşı, Çocuk Maaşı ve Doğum İkramiyesi gibi projeler, ailenin ekonomik yükünü hafifletmeyi ve sosyal devlet güvencesini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Haydar Baş’ın 2005 yılında ortaya koyduğu bu modelin temelinde, insanın ve ailenin korunması anlayışı bulunmaktadır.
Bugün BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş’ın bu ekonomik ve sosyal çözüm anlayışını sürdürmesi de önemlidir. Çünkü manevi değerleri korumak isteyen bir toplum, aileyi geçim mücadelesi karşısında yalnız bırakamaz.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) şöyle buyurmuştur:
“Müminlerin iman bakımından en mükemmeli, ahlakı en güzel olanıdır.” (Tirmizî, Radâ, 11; 1162)
Öyleyse kaybolan değerleri yeniden kazanmak, yalnızca geçmişe özlem duymakla değil; imanla, güzel ahlakla, örnek davranışlarla ve aileyi destekleyen sosyal politikalarla mümkündür.
KUŞAKTAN KUŞAĞA AKTARILAN MANEVİ MİRAS
Değerli dostlar,
Bir ailenin çocuklarına bırakabileceği en kıymetli miras yalnızca mal, mülk veya maddi imkânlar değildir. Asıl miras; iman, ahlak, edep, dürüstlük, merhamet ve sorumluluk bilincidir. Maddi varlıklar zamanla tükenebilir, el değiştirebilir; fakat sağlam bir karakter ve güzel ahlak, insanın hayatı boyunca taşıyacağı en değerli hazinedir.
Her kuşak, kendisinden önceki nesillerden bir hayat tecrübesi ve değerler bütünü devralır. Büyüklerin anlattığı hatıralar, anne babanın davranışları, aile içinde yaşatılan gelenekler ve ibadet alışkanlıkları çocukların dünyasında iz bırakır. Bu aktarım yalnızca sözle değil, yaşayarak ve örnek olarak gerçekleşir.
Bugün kuşaklar arasındaki bağın zayıflaması üzerinde özellikle durmalıyız. Teknolojinin ve değişen hayat şartlarının etkisiyle aile bireyleri aynı evde yaşasalar bile birbirlerinden uzaklaşabilmektedir. Çocukların büyükleriyle geçirdiği zaman azalırken onların hayat tecrübelerinden yararlanma imkânı da daralmaktadır.
Yüce Allah, aile sorumluluğumuzu Kur’an-ı Kerim’de şöyle hatırlatır:
“Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun başında, Allah’ın kendilerine verdiği emirlere karşı gelmeyen ve kendilerine emredilen şeyi yapan çetin ve güçlü melekler vardır.” (Tahrîm Suresi, 66/6)
Bu ilahi emir, aileye karşı sorumluluğumuzun yalnızca maddi ihtiyaçları karşılamak olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Evlatlarımızın imanını, ahlakını ve manevi gelişimini gözetmek de anne babanın temel görevleri arasındadır.
Ancak burada önemli bir gerçeği de unutmamalıyız: Manevi mirasın aktarılabilmesi için aile ortamının korunması gerekir. Geçim sıkıntısı, işsizlik, barınma sorunu ve gelecek kaygısı içinde mücadele eden anne babaların çocuklarına yeterince zaman ayırması zorlaşmaktadır.
Prof. Dr. Haydar Baş’ın Milli Ekonomi Modeli’nde ortaya koyduğu Sosyal Devlet anlayışı, bu bakımdan aileyi yalnız bırakmayan bir yaklaşım sunmaktadır. Vatandaşlık Maaşı, Ev Hanımı Maaşı ve Çocuk Maaşı gibi projeler, ailenin ekonomik güvenliğini sağlamayı ve gelecek nesillerin daha iyi şartlarda yetişmesini hedeflemektedir.
BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş’ın bu anlayışı geleceğe taşıması da önemlidir. Çünkü bir ülkenin gerçek zenginliği yalnızca ekonomik göstergelerle değil, yetiştirdiği nesillerin ahlakı, eğitimi ve toplumsal sorumluluk bilinciyle ölçülür.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) şöyle buyurmuştur:
“Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüzden sorumlusunuz.” (Buhârî, Cum’a, 11; Müslim, İmâre, 20)
Öyleyse çocuklarımıza bırakacağımız en güzel miras, yaşayarak öğrettiğimiz değerlerdir. Büyüklerin küçüklere örnek olduğu, gençlerin büyüklerine saygı duyduğu, devletin aileyi desteklediği bir toplumda manevi miras canlı kalır.
Geçmişten aldığımız güzellikleri geleceğe taşıyabilirsek hem aile bağlarımızı hem de toplumun manevi temelini güçlendirmiş oluruz. Çünkü geleceğe bırakacağımız en büyük zenginlik, güzel insan yetiştirme gayretimizdir.
İMANIN, SEVGİNİN VE AHLAKIN YAŞANDIĞI GÖNÜL MEKTEB
Değerli dostlar,
Bir toplumun geleceğini merak ediyorsak önce çocuklarının yetiştiği evlere bakmalıyız. Çünkü insanın hayata dair ilk hükümleri, ilk değer yargıları ve ilk davranış biçimleri çoğu zaman ailesinde şekillenir. Henüz hayatı tanımadan önce adaletin, merhametin, paylaşmanın ve sorumluluğun ne demek olduğunu aile ortamında öğrenir.
Aile, insanın yalnızca dünyaya geldiği yer değil, insan olmayı öğrendiği ilk mekteptir.
Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurur:
“Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için kendi türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun ayetlerindendir.” (Rûm Suresi, 30/21)
Bu ayet, aile hayatının temelinde sevgi ve merhametin bulunduğunu göstermektedir. Ancak sevgi yalnızca güzel söz söylemek, merhamet de yalnızca acımak değildir. Sevgi, sorumluluk üstlenmeyi; merhamet, karşısındakinin hakkını gözetmeyi gerektirir.
Bir çocuğun yetiştiği evde anne ve babasının birbirine nasıl davrandığı, sorunları nasıl çözdüğü, insanlara karşı nasıl bir tutum sergilediği onun karakterinde derin izler bırakır. Çocuklar çoğu zaman kendilerine söylenenlerden çok, evlerinde gördüklerini öğrenirler.
Bu nedenle çocuk yetiştirmek, yalnızca yedirmek, giydirmek ve okula göndermek değildir. Onlara doğruyu yanlıştan ayırabilecek bir vicdan, başkasının hakkına saygı gösterecek bir ahlak ve hayatın zorlukları karşısında ayakta durabilecek bir karakter kazandırmaktır.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) şöyle buyurmuştur:
“Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır.” (Tirmizî, Menâkıb, 63)
Bu hadis, güzel ahlakın önce en yakınlarımızla kurduğumuz ilişkilerde kendisini göstermesi gerektiğini hatırlatır.
Ne var ki günümüz aile hayatını yalnızca ahlaki öğütlerle açıklamak mümkün değildir. İçinde bulunduğumuz ekonomik ve sosyal şartlar da aile yapısını doğrudan etkilemektedir.
Geçim sıkıntısı, işsizlik, barınma sorunu, eğitim giderleri ve gelecek kaygısı ailelerin omuzlarındaki yükü ağırlaştırmaktadır. Anne ve babaların çalışma hayatında geçirdiği uzun saatler, çocuklarıyla kurmaları gereken iletişimi zayıflatabilmektedir.
Bunun yanında dijital dünyanın kontrolsüz etkisi, çocukların ve gençlerin ailelerinden, hatta zaman zaman gerçek hayattan uzaklaşmasına neden olmaktadır. Aynı evde yaşayan fakat birbirinin dünyasından habersiz kalan insanların çoğalması, üzerinde ciddiyetle durmamız gereken bir meseledir.
Burada kendimize şu soruyu sormalıyız: Çocuklarımızı geleceğe hazırlarken onların yalnızca meslek sahibi olmalarını mı istiyoruz, yoksa vicdan sahibi, adaletli ve sorumluluklarının bilincinde insanlar olarak yetişmelerini de önemsiyor muyuz?
Elbette ailelerin bütün bu sorunlarla tek başına mücadele etmesini bekleyemeyiz. Aileyi korumak, bireylerin olduğu kadar devletin ve toplumun da sorumluluğudur.
Prof. Dr. Haydar Baş’ın Millî Ekonomi Modeli’nde ortaya koyduğu Sosyal Devlet anlayışı, bu bakımdan değerlendirilmesi gereken önemli bir yaklaşım sunmaktadır. Vatandaşlık Maaşı, Ev Hanımı Maaşı ve Çocuk Maaşı gibi projelerle ailelerin ekonomik bakımdan desteklenmesi hedeflenmektedir.
BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş’ın bu anlayışı geleceğe taşıma gayreti de sosyal devlet politikaları ve aile yapısının korunması açısından üzerinde durulması gereken bir konudur.
Çünkü ekonomik güvence, ailelerin çocuklarına daha fazla zaman ayırabilmelerinin ve geleceklerini daha güvenle planlayabilmelerinin önemli şartlarından biridir. Devletin başarısı yalnızca ekonomik büyüklüklerle değil, vatandaşlarının insanca yaşayabileceği şartları oluşturabilmesiyle de ölçülmelidir.
Aileyi güçlü kılmak, çocuğu korumakla başlar. Çocuğu korumak ise ona yalnızca güvenli bir gelecek hazırlamak değil, o geleceği doğru kullanabilecek bir ahlak ve bilinç kazandırmaktır.
Benim gönül dünyamda aile, insanın hayat yolculuğuna çıktığı ilk limandır. O limanda öğrenilen bir dua, görülen bir fedakârlık, duyulan bir güzel söz bazen insanın bütün ömrüne yön verir.
Bir annenin evladına öğrettiği merhamet, bir babanın davranışlarıyla gösterdiği dürüstlük, kardeşler arasında yaşatılan paylaşma kültürü; hiçbir maddi imkânla satın alınamayacak kadar kıymetlidir.
Fakat bu değerlerin yaşatılması için aileyi yalnızca geçmişten gelen bir gelenek olarak görmemeli, geleceği kuran canlı bir kurum olarak değerlendirmeliyiz.
Çünkü bir evin içinde yetişen çocuk, yarının öğretmeni, yöneticisi, esnafı, sanatçısı, bilim insanı ve belki de bir toplumun kaderini değiştirecek şahsiyetidir.
Öyleyse aileye verdiğimiz değer, aslında geleceğe verdiğimiz değerdir. Bu değeri koruyabilmek için hem gönüllerimizi hem de ailelerin yaşama şartlarını iyileştirmek zorundayız.
KUTSAL EMANET, İMAN VE NİKÂH
Değerli dostlar,
İnsan hayatında bazı sözler vardır ki söylendiği anda iki insanın değil, iki hayatın kaderini birbirine bağlar. Nikâh, işte böyle anlamlı ve sorumluluk yüklü bir ahittir. Yalnızca iki insanın aynı çatı altında yaşama kararı değil; sevgi, sadakat, merhamet ve vefa üzerine kurulan ömürlük bir hayat ortaklığıdır.
Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurur:
“Kendileri ile huzur bulasınız diye sizin için kendi türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O’nun ayetlerindendir.” (Rûm Suresi, 30/21)
Bu ayet, evliliğin temelinde sevgi ve merhametin bulunduğunu açıkça göstermektedir. Nikâh, iki insanın birbirine duyduğu sevginin yanında, Allah’ın huzurunda üstlendiği büyük bir sorumluluğun da ifadesidir.
Peygamber Efendimiz (s.a.a.) şöyle buyurmuştur:
“Nikâh benim sünnetimdendir.” (İbn Mâce, Nikâh, 1)
İslam’ın evliliğe verdiği değer, onun yalnızca neslin devamını sağlayan bir kurum olmasından kaynaklanmaz. Evlilik aynı zamanda insanın huzur bulduğu, ahlakını olgunlaştırdığı ve hayatın yükünü paylaşmayı öğrendiği bir gönül mektebidir.
Ancak günümüzde evlilik kurumunun ciddi sınamalarla karşı karşıya olduğunu görüyoruz. Ekonomik kaygılar, geçim sıkıntısı, barınma sorunları, tüketim alışkanlıkları ve sosyal medyanın oluşturduğu gerçek dışı beklentiler, gençlerin evlilik kararlarını zorlaştırmaktadır. Evliliğin bir ömürlük sorumluluk olduğu unutulup geçici beklentilerin öne çıkarılması da aile bağlarını zayıflatmaktadır.
Oysa evlilikte esas olan kusursuz bir eş bulmak değil, iki insanın birbirinin kusurlarını anlayışla karşılayarak birlikte olgunlaşabilmesidir. Sadakat, yalnızca zor günlerde ayrılmamak; güzel günlerde de birbirinin kıymetini bilmektir. Vefa, verilen sözün arkasında durmak, merhamet ise hayat arkadaşının gönlünü incitmemeye çalışmaktır.
Nikâhta verilen sözler, iki insanın birbirine söylediği en anlamlı sözlerdir. O sözün içinde bir ömürlük dua, bir ömürlük emanet ve birbirinin hayatına sahip çıkma iradesi vardır.
Nikâhın taşıdığı bu manevi sorumluluğu ve toplumsal değeri, gönül dilimizle şöyle ifade edelim:
Nikâh Hak katında verilen sözdür
Eşler arasında sevdaya közdür
Topluma can veren bir tohumdur özdür
Nazarî’yem Rabbim ‘bizleri koru’
Bu dörtlükte de ifade edildiği gibi nikâh, yalnızca iki insanın mutluluğunu değil, toplumun geleceğini de ilgilendiren kutsal bir bağdır.
Evliliği korumak yalnızca eşlerin değil, toplumun ve devletin de sorumluluğudur. Gençlerin yuva kurmasını kolaylaştıran ekonomik ve sosyal şartlar oluşturulmalı, aileyi ayakta tutan değerler eğitimle ve toplumsal politikalarla desteklenmelidir.
Unutmayalım ki sağlam temeller üzerine kurulan yuvalar, güçlü toplumların ilk adımıdır. Nikâhın bereketi yalnızca iki insanın mutluluğunda değil, o yuvada yetişen nesillerin ahlakında ve toplumun geleceğinde kendisini gösterir.
Çünkü bir ömürlük ahit, yalnızca bugüne verilmiş bir söz değil, geleceğe bırakılmış en kıymetli emanettir.
GELECEĞE BIRAKACAĞIMIZ EN KIYMETLİ MİRAS
Değerli dostlar,
Geçmişten bugüne yaptığımız muhasebenin son durağına geldik. Bir çocukluk hatırasıyla başlayan bu yolculukta, kadim ve serhat şehri Kilis’in cuma gecelerinde yaşatılan iman ve nikâh tazeleme geleneğinden hareketle inancımızı, aile yapımızı ve toplumsal değerlerimizi yeniden düşünme fırsatı bulduk.
Geçmişte camilerimizde bir araya gelen insanlar, yalnızca bazı duaları okumak için toplanmıyordu. İmanlarını, Allah’a karşı sorumluluklarını, ailelerine ve birbirlerine karşı taşıdıkları emanetleri hatırlıyorlardı. O merasimlerin asıl kıymeti de insanları kendi vicdanlarıyla yüzleştirmesinde, manevi bir muhasebeye davet etmesindeydi.
İman, yalnızca dille ifade edilen bir ikrar değildir. İnsanın hayatına yön veren, davranışlarını güzelleştiren, adaletli ve merhametli olmasını sağlayan bir bilinçtir. İmanını tazelemek isteyen insan, önce kendisini hesaba çekmeli; yanlışlarından dönmeli, kul hakkından sakınmalı ve Allah’a karşı sorumluluklarını yerine getirmelidir.
Nikâh da benzer bir sorumluluk taşır. İki insanın birbirine verdiği söz, sevgi, sadakat, merhamet ve vefa ile ömür boyu korunması gereken bir emanettir. Yüce Allah’ın eşler arasında sevgi ve merhamet yarattığını bildirmesi, aile hayatının manevi temelini ortaya koymaktadır. (Rûm, 30/21)
Elbette geçerli bir nikâhın sırf zaman geçtiği için yeniden yapılması gerekmez. Geçmişteki iman ve nikâh tazeleme merasimlerini de dinen zorunlu bir uygulama olarak değerlendirmemeliyiz. Ancak bu geleneğin insanlara inançlarını ve aile sorumluluklarını hatırlatan yönünden alacağımız önemli dersler vardır.
Ne var ki bugün aile kurumumuz ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Ekonomik sıkıntılar, işsizlik, barınma sorunu, hayat pahalılığı ve gelecek kaygısı gençlerin yuva kurmasını zorlaştırmaktadır. Kurulan yuvalarda da geçim mücadelesi, aile içi iletişimi ve huzuru olumsuz etkileyebilmektedir. Dijital dünyanın kontrolsüz etkileri ve ahlaki değerlerde yaşanan aşınma da bu sorunlara eklenmektedir.
Burada önemli bir gerçeği gözden kaçırmamalıyız: Aileyi korumak yalnızca insanlara güzel öğütler vermekle mümkün değildir. Ailelerin huzur içinde yaşayabileceği ekonomik ve sosyal şartları oluşturmak da gerekir. Gençlerin evlenmekten korkmadığı, annelerin çocuklarını güvenle yetiştirebildiği, babaların geçim kaygısıyla ailesinden uzaklaşmadığı bir toplumsal düzene ihtiyacımız vardır.
İşte bu noktada Prof. Dr. Haydar Baş’ın ortaya koyduğu Millî Ekonomi Modeli ve Sosyal Devlet anlayışı önem kazanmaktadır. Vatandaşlık Maaşı, Ev Hanımı Maaşı ve Çocuk Maaşı gibi projelerle vatandaşların ve ailelerin ekonomik bakımdan desteklenmesi hedeflenmektedir.
Bu yaklaşım, insanı ve aileyi ekonomik düzenin merkezine alan bir anlayışı temsil etmektedir. BTP Genel Başkanı Hüseyin Baş’ın bu düşünceyi geleceğe taşıma gayreti de üzerinde durulması gereken bir konudur.
Türk aile yapısının yeniden güçlenmesi, yalnızca geçmişin güzel geleneklerini hatırlamakla değil, o geleneklerin yaşatılabileceği adil ve güvenli bir toplumsal düzen kurmakla mümkündür. Millî Ekonomi Modeli’nin sosyal devlet yaklaşımı, ailelerin ekonomik yükünü hafifletmek ve toplumun geleceğini güvence altına almak bakımından önemli bir çözüm perspektifi sunmaktadır.
Geçmişten bugüne yaptığımız bu muhasebenin sonunda şunu söylemek isterim:
İmanımızı koruyalım, nikâhımıza sadık kalalım, ailemizi yaşatalım ve çocuklarımıza güzel ahlakı miras bırakalım. Çünkü güçlü aile, güçlü toplumun; güçlü toplum ise huzurlu ve müreffeh bir Türkiye’nin temelidir.
Rabbim bizleri imanına sadık, verdiği söze vefalı, ailesine merhametli kullarından eylesin. Türk aile yapımızı yeniden güçlendirmeyi, milletimizi birlik ve beraberlik içinde geleceğe taşımayı nasip etsin. Âmin.
Geçmişten aldığımız değerleri geleceğe taşıyabildiğimiz ölçüde güçlü bir millet olacağız.
11.11.2026 / GAZİANTEP / UĞUR KEPEKÇİ
